Çernobil ve Pripyat

Çoğu insanın bilmediği bir şey vardır: Terk edilmiş şehir aslında Çernobil değildir. Felaketin “Çernobil felaketi” olarak anılmasının sebebi, nükleer santralin adının Çernobil Nükleer Santrali olmasıdır. Oysa terk edilen şehir Pripyat’tır.

Santral çalışanları için inşa edilen Pripyat’ın yapımına 1970 yılında başlandı. Şehir, dönemin modern Sovyet şehirlerinden biriydi. Patlama gerçekleşmeden önce Pripyat’ta yaklaşık 49.000 kişi yaşıyordu. Ancak santrale yalnızca 3 kilometre uzaklıkta olduğu için patlamadan sonra yoğun radyasyona maruz kaldı ve kısa süre içinde tahliye edildi.

27 Nisan 1986 günü, yani patlamadan yaklaşık 36 saat sonra, Pripyat halkına şehirden ayrılmaları emredildi. Yetkililer halka bunun geçici bir tahliye olduğunu söyledi ve yanlarına yalnızca gerekli eşyalarını almalarını istedi. Birçok insan evlerini birkaç gün sonra geri döneceklerini düşünerek terk etti. Ancak bu geri dönüş hiçbir zaman gerçekleşmedi ve Pripyat o günden sonra tamamen terk edilmiş bir hayalet şehre dönüştü.

Pripyat’ın en sembolik yerlerinden biri olan lunaparktaki dönme dolap, aslında felaketten birkaç gün sonra açılacaktı. Şehrin eğlence parkının 1 Mayıs kutlamaları için hizmete girmesi planlanıyordu. Ancak patlama nedeniyle park hiç açılmadı ve dönme dolap hiçbir zaman gerçek anlamda kullanılmadı. Bugün ise bu dönme dolap, Çernobil felaketinin en bilinen sembollerinden biri hâline gelmiştir.

Çernobil şehrine gelirsek, felaketten önce burada yaklaşık 14.000 civarında insan yaşıyordu. Günümüzde ise bölgede çalışan görevliler, bilim insanları ve bazı geri dönen yaşlı sakinler de dahil olmak üzere yaklaşık 2000–2100 civarında insanın yaşadığı düşünülmektedir. Burası tamamen güvenli olmasa da, bölgenin bazı kısımları yarı güvenli alan olarak kabul edilir. Çernobil şehri ise nükleer santrale yaklaşık 15–18 kilometre uzaklıktadır.

Bugün Pripyat, zamanın donmuş gibi göründüğü bir yer hâline gelmiştir. Boş apartmanlar, paslanmış lunapark oyuncakları ve terk edilmiş sokaklar, felaketin izlerini hâlâ taşımaktadır. Çernobil felaketi yalnızca bir nükleer kaza değil, aynı zamanda bir şehrin ve binlerce insanın hayatının bir gecede nasıl değişebileceğini gösteren tarihsel bir ders olarak hatırlanmaktadır.